Hembrug Museum in Zaandam

Het Hembrug Museum ligt op het Hembrugterrein in Zaandam, waar de Zaan en het Noordzeekanaal samenkomen. Van 1895 tot 2003 stond hier een wapen- en munitiefabriek van Defensie. Wat er achter het hek gebeurde, bleef lang geheim. In twee voormalige transformatorhuisjes zie je nu objecten, foto's, films en persoonlijke verhalen. De presentatie is in de open lucht en dagelijks gratis te bekijken. Een oud medewerker redde een groot deel van de spullen voordat ze verdwenen. Het Zaans Museum beheert de collectie.

Wat je ziet in het Hembrug Museum

De presentatie geeft een overzicht van het hele terrein van 43 hectare. Je leest welke delen waarvoor dienden, hoe de productie in de fabriekshallen verliep en hoe het terrein samenhing met de spoorbrug over het kanaal en de Stelling van Amsterdam. Objecten, foto's, films en documenten maken dat concreet. Veel ervan verzamelde Peter de Vries, die zelf in de fabriek werkte. Hij bracht volgens eigen zeggen een paar duizend stukken uit het hele land bij elkaar. Het Zaans Museum nam de collectie over, en bij de opening in 2018 werd De Vries voor dat werk koninklijk onderscheiden.

Een geheime fabriek aan het kanaal

De Artillerie Inrichtingen verhuisden van Delft naar Zaandam, deels om logistieke redenen en deels omdat een nieuw type kanon andere munitie nodig had. Op het Hemveld bij het Noordzeekanaal was ruimte om te groeien. Tussen 1895 en 2003 werd er steeds gesloopt en weer gebouwd, en het bedrijf droeg in die tijd verschillende namen, van Artillerie Inrichtingen tot Eurometaal. Het terrein was het logistieke centrum van de Stelling van Amsterdam, de verdedigingsring rond de hoofdstad. Strenge geheimhouding hoorde erbij. Daarom is het bijzonder dat je er nu vrij rondloopt en tussen de oude loodsen kunt kijken.

Tips voor je bezoek aan het Hembrug Museum

Het museum is een openluchtpresentatie, dus kies bij voorkeur een droge dag. Wil je meer van het terrein zien, boek dan een rondleiding: die is er in het seizoen op de eerste zondag van de maand en eindigt met koffie of thee bij Artzaanstad. Op het terrein wordt gebouwd, dus check vooraf de route. Parkeren is gratis. Vanaf Amsterdam kun je de Hempont nemen, die dag en nacht vaart. Het stenen plateau bij de presentatie is niet geschikt voor rolstoelen. Combineer je bezoek met het Zaans Museum of zoek andere plekken op de kaart met geschiedenismusea.

Veelgestelde vragen over het Hembrug Museum

Lees ook