Czaar Peterhuisje in Zaandam

Het Czaar Peterhuisje ligt aan de Krimp, een smal straatje in het centrum van Zaandam. Van buiten zie je eerst een stenen gebouw. Pas als je binnenstapt, sta je oog in oog met een klein houten huis uit 1632. In 1697 verbleef de Russische tsaar Peter de Grote hier ongeveer een week. Hij reisde onder een schuilnaam en wilde leren hoe in de Zaanstreek schepen werden gebouwd. Het huis hoort bij de oudste houten huizen van Nederland. Het valt onder het Zaans Museum, maar je bezoekt het los, met een eigen kaartje.

Wat je ziet in het Czaar Peterhuisje

Het houten huis is klein en eenvoudig, en juist dat maakt indruk: hier sliep een van de machtigste heersers van zijn tijd. In de stenen ombouw eromheen staan vitrines over de tsaar en zijn band met Zaandam. Je ziet er onder meer een dodenmasker van Peter de Grote, portretten van Peter en zijn vrouw Catharina I en een buste van Anna Paulowna. Zij was een Russische grootvorstin die later koningin van Nederland werd, en zo laat het museum zien dat de banden tussen beide landen bleven bestaan. Na je rondje kom je uit bij een kleine museumwinkel met souvenirs en cadeaus.

Tsaar Peter de Grote in Zaandam

In 1697 reisde Peter de Grote als Peter Michaeloff naar de Republiek. Hij wilde de scheepsbouw van dichtbij leren kennen, en daar stond de Zaanstreek om bekend. In Zaandam logeerde hij bij Gerrit Kist, een smid die eerder voor hem in Moskou had gewerkt. Kist deelde het huis met de weduwe van een van zijn werknemers. Zij kreeg geld om tijdelijk te vertrekken, zodat de tsaar er kon slapen. Na ongeveer een week trok Peter verder. Het verhaal van zijn bezoek bleef in Zaandam leven, en het huisje groeide uit tot een plek waar bezoekers uit Rusland en de rest van de wereld naartoe kwamen.

Een huis in een huis

In de negentiende eeuw werd het houten huis gestut, kreeg het een nieuwe fundering en kwam er een overkapping overheen. De stenen ombouw die je nu ziet, ontwierp architect Salm in 1895. Hij is vooral bekend van het aquariumgebouw van Artis in Amsterdam. Sinds 2001 staat die ombouw op de monumentenlijst. Het museum noemt zichzelf het op één na oudste museum van Nederland, na Teylers Museum in Haarlem. Dat maakt het huis dubbel bijzonder: het is zelf erfgoed, en het is ook al heel lang een museum.

Tips voor je bezoek aan het Czaar Peterhuisje

Je Museumkaart is geldig in het Czaar Peterhuisje. Vanaf station Zaandam loop je er in ongeveer een kwartier heen. Kom je met de auto, parkeer dan bij het Zaantheater of de Rozenhof, op een paar minuten lopen. Het houten huis is niet toegankelijk voor rolstoelen en rollators; de stenen ombouw met de vitrines is redelijk bereikbaar. Met de app Zaandam anno 1725 zie je op vier plekken in het centrum, waaronder dit huis, iets van het maritieme verleden van de stad. Plan je een hele dag, combineer het huisje dan met het Zaans Museum op de Zaanse Schans.

Veelgestelde vragen over het Czaar Peterhuisje

Lees ook