De beroemdste Nederlandse schilders en waar je hun werk ziet

Nederland heeft voor zo'n klein land opvallend veel schilders voortgebracht die wereldwijd bekend zijn. De beroemdste Nederlandse schilders komen uit twee periodes. De eerste is de zeventiende eeuw, toen in Amsterdam, Haarlem, Leiden en Delft tegelijk meesters aan het werk waren. De tweede begint eind negentiende eeuw met Van Gogh en loopt door tot Mondriaan. Hieronder lees je wie ze waren en wat hun werk zo bijzonder maakt. Bij elke schilder zie je in welk museum je zijn schilderijen vandaag in het echt bekijkt. Zo wordt een rijtje namen een plan voor je volgende museumdag.

Rembrandt werd in 1606 in Leiden geboren als zoon van een molenaar en werkte het grootste deel van zijn leven in Amsterdam. Hij is de bekendste van alle beroemdste Nederlandse schilders, vooral door zijn spel met licht en donker. Niemand schilderde zoveel zelfportretten, van jonge bluffer tot oude man. In het Rijksmuseum hangen De Nachtwacht, De Staalmeesters en Het Joodse bruidje. Het Mauritshuis heeft De anatomische les van Dr. Nicolaes Tulp. In Museum De Lakenhal zie je zijn vroege Leidse werk, en in het Rembrandthuis loop je door het huis waar hij twintig jaar woonde en werkte.

Over Johannes Vermeer uit Delft is weinig bekend, en er zijn maar enkele tientallen schilderijen van hem over. Toch hoort hij bij de beroemdste Nederlandse schilders. Zijn stille binnenkamers, met licht dat door een raam valt, zijn direct herkenbaar. Het Rijksmuseum heeft onder meer Het melkmeisje, Het straatje en Brieflezende vrouw in het blauw. In het Mauritshuis hangen Meisje met de parel en Gezicht op Delft. In Delft zelf hangt geen enkel origineel. Wel vertelt het Vermeer Centrum Delft met reproducties over zijn leven en zijn manier van werken, op een paar minuten van de Markt.

Frans Hals werkte in Haarlem en schilderde mensen alsof ze net iets grappigs hebben gehoord. Zijn losse, snelle penseelstreek was zijn tijd ver vooruit. In het Frans Hals Museum hangen zijn grote schuttersstukken en De regentessen van het Oudemannenhuis. Jan Steen uit Leiden schilderde vooral rommelige huishoudens vol eters, drinkers en spelende kinderen. Daar komt de uitdrukking een huishouden van Jan Steen vandaan. Zijn werk zie je in het Rijksmuseum en het Mauritshuis. Ook Judith Leyster uit Haarlem verdient een plek in dit rijtje. Haar werk werd lang aan Frans Hals toegeschreven, tot onderzoekers haar monogram ontdekten.

Vincent van Gogh werd in 1853 geboren in Zundert en schilderde maar ongeveer tien jaar. In die korte tijd maakte hij honderden schilderijen. Hij begon donker en somber in Brabant en vond in Frankrijk zijn felle kleuren. Het Van Gogh Museum in Amsterdam heeft de grootste collectie ter wereld, het Kröller-Müller Museum de tweede. In Zundert staat het Vincent van GoghHuis op de plek van zijn geboortehuis, en in Nuenen ontdek je in het Van Gogh Village Museum waar hij De aardappeleters maakte. Meer plekken vind je in ons verhaal Van Gogh in Nederland.

Piet Mondriaan werd in 1872 geboren in Amersfoort. Hij begon met landschappen en molens, maar bracht zijn schilderijen steeds verder terug tot rechte lijnen en vlakken in rood, geel en blauw. Daarmee werd hij een van de beroemdste Nederlandse schilders van de twintigste eeuw. Het Kunstmuseum Den Haag heeft de grootste Mondriaan collectie ter wereld, met Victory Boogie Woogie als slotstuk. In zijn geboortehuis in Amersfoort staat het Mondriaanhuis, en in Winterswijk, waar hij opgroeide, kun je naar Villa Mondriaan. Daar zie je goed hoe hij van het landschap naar het abstracte schilderij ging.

Ver voor de Gouden Eeuw werkte Jheronimus Bosch in 's-Hertogenbosch, aan schilderijen vol monsters, hemel en hel. Zijn beroemdste werken hangen in het buitenland, zoals De tuin der lusten in Madrid. Na Mondriaan schreef Karel Appel geschiedenis met de kunstenaarsgroep Cobra, die na de oorlog wilde schilderen zoals kinderen tekenen. Zijn werk zie je in het Cobra Museum in Amstelveen. En M.C. Escher was geen schilder maar graficus, al is hij wereldwijd net zo bekend. Zijn onmogelijke trappen en vogels die vissen worden bekijk je in Escher in Het Paleis in Den Haag.

Wil je dieper in de schilders duiken? Het RKD, het Nederlands Instituut voor Kunstgeschiedenis, houdt gegevens bij over Nederlandse kunstenaars en hun werk.