Museum Vrolik in Amsterdam

Museum Vrolik ligt op een plek waar je geen museum verwacht: in het AMC, een locatie van Amsterdam UMC in Zuidoost. Achter de deur staan rijen glazen potten met preparaten op sterk water. Je ziet skeletten van mensen en dieren, wasmodellen en zeldzame aangeboren afwijkingen. De verzameling begon rond 1800 bij een vader en zoon die allebei hoogleraar anatomie waren. Hun collectie werd lesmateriaal voor generaties artsen. Een bezoek is indrukwekkend en soms confronterend. Hieronder lees je wat je ziet en hoe je je goed voorbereidt.

Wat je ziet in Museum Vrolik

Het grootste deel van de zo'n 1200 menselijke preparaten op sterk water toont gewone anatomie: organen, ledematen en doorsneden die laten zien hoe het lichaam van binnen werkt. Daarnaast bezit het museum een bekende verzameling aangeboren afwijkingen, met veel preparaten van foetussen en pasgeborenen. Siamese tweelingen en een kind met cyclopie horen bij de stukken waar bezoekers het langst bij stilstaan. Verder zie je skeletten en schedels van mensen en dieren, wasmodellen en de collectie Hovius, een achttiende-eeuwse kast met botten die door ziekte zijn aangetast. Zoek je meer plekken over lichaam en natuur, kijk dan op de kaart met wetenschapsmusea.

Van grachtenhuis naar academisch ziekenhuis

Gerard Vrolik (1775 tot 1859) en zijn zoon Willem (1801 tot 1863) waren allebei hoogleraar anatomie in Amsterdam. Ze verzamelden preparaten voor hun onderzoek en hun lessen en bewaarden alles in hun eigen grachtenhuis. Die privéverzameling stond bekend als het Museum Vrolikianum. In 1869 kwam de collectie in handen van het Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam. Daarna bleef ze dienen als studiemateriaal voor aankomende artsen. Sinds 1984 heeft de verzameling een vaste plek in het AMC, dat nu deel uitmaakt van Amsterdam UMC. Zo staat ze nog altijd tussen artsen en studenten, precies het publiek waarvoor de Vroliks haar ooit aanlegden.

Respect voor menselijke resten

Elk preparaat hier was ooit een mens of een dier. Het museum vraagt bezoekers daarom nadrukkelijk om vooraf de verklaring over menselijke resten te lezen die op de website staat. Daarin legt het uit hoe het met deze bijzondere collectie omgaat en waarom ze wordt getoond. Ook de herkomst van stukken krijgt aandacht: een deel van de menselijke resten heeft een koloniale achtergrond, en het museum stelt openlijk de vraag wat daarmee in de toekomst moet gebeuren. Dat maakt een bezoek meer dan kijken naar curiosa. Je staat oog in oog met vragen over wetenschap, herkomst en menselijke waardigheid.

Tips voor je bezoek aan Museum Vrolik

Het museum zit in het AMC aan de Meibergdreef in Amsterdam Zuidoost, dus ver buiten de grachtengordel. Plan je route vooraf; op de website van het museum lees je hoe je het binnen het ziekenhuis vindt. Tickets hoef je niet te reserveren en vooraf kopen is ook niet nodig. Bedenk wel of de collectie past bij jou en je gezelschap, want sommige preparaten zijn heftig om te zien. Kom je met een groep, dan kun je een rondleiding boeken die op thema en publiek wordt afgestemd. Combineer je dag met een ander wetenschapsmuseum, zoals NEMO Science Museum aan het Oosterdok, voor een dag vol lichaam en techniek.

Veelgestelde vragen over Museum Vrolik

Lees ook