Bijzondere musea in Nederland: vreemde collecties en verrassende plekken

Naast de grote namen heeft ons land een lange lijst bijzondere musea in Nederland. Plekken die maar over één onderwerp gaan, en dat dan heel grondig. Je vindt er katten in de kunst, tabakspijpen, microben en schepen in flessen. Sommige liggen op een plek die je niet verwacht, zoals een woonboot of een mergelgrot. Ze zijn vaak klein, persoonlijk en verrassend. Ideaal als je de Nachtwacht al hebt gezien en eens iets anders wilt. Hieronder vind je de leukste vreemde collecties en de meest verrassende plekken.

In Amsterdam zit het Kattenkabinet in een grachtenpand aan de Herengracht, vol schilderijen, prenten en beelden van katten. Een paar grachten verder toont het Pijpenkabinet tabakspijpen uit alle tijden en werelddelen. Wie tegen een stootje kan, gaat naar Museum Vrolik in het Amsterdam UMC, met een historische collectie anatomische preparaten. En naast Artis staat Micropia, een museum over microben. Je kijkt er door microscopen naar de kleinste levende wezens, die overal om je heen zitten. Elk van deze musea gaat over één onderwerp, maar laat je daar met andere ogen naar kijken.

Het Houseboat Museum is een echte woonboot op de Prinsengracht, waar je ziet hoe het is om op het water te wonen. In Franeker bouwde Eise Eisinga tussen 1774 en 1781 een planetarium in zijn eigen huiskamer. Het Eise Eisinga Planetarium is het oudste nog werkende planetarium ter wereld. In Valkenburg loop je in de Romeinse Katakomben door nagebouwde Romeinse gangen in een mergelgroeve. En in Oudewater laat je je wegen in de Heksenwaag, net als vroeger mensen die van hekserij werden beschuldigd. Je krijgt er een certificaat bij.

Het Flessenscheepjesmuseum in Enkhuizen laat zien hoe geduldige makers complete schepen in een fles bouwden. In Utrecht klinkt het in Museum Speelklok, vol draaiorgels, speeldozen en andere zelfspelende instrumenten, in de middeleeuwse Buurkerk. Tot Zover ligt op begraafplaats De Nieuwe Ooster in Amsterdam en gaat over afscheid, rouw en herinneren, met meer warmte dan je verwacht. In Lisse vertelt Museum de Zwarte Tulp het verhaal van de bollenteelt in de Bollenstreek. Klein, maar met een verhaal dat lang blijft hangen.

Kleine musea zoals deze zijn niet altijd elke dag open. Kijk daarom vooraf op de website van het museum naar de openingsdagen, zeker buiten het seizoen. Combineer een klein museum met een grote naam in dezelfde stad. Het Kattenkabinet en het Pijpenkabinet passen bijvoorbeeld goed bij een dag in het Rijksmuseum. Neem bij musea in grachtenpanden de tijd voor steile trappen en smalle gangen. Op de kaart zie je welke musea bij elkaar in de buurt liggen, en bij de musea per provincie vind je per regio meer ideeën.

Meer over de geschiedenis van het planetarium lees je bij het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium.